Nghiên cứu xây dựng phần mềm dự đoán nhám bề mặt của chi tiết khi mài
Đề tài tập trung nghiên cứu, xây dựng thuật toán và phần mềm dự đoán độ nhám bề mặt chi tiết trong quá trình mài dựa trên các thông số gia công và đá mài, góp phần hỗ trợ kiểm soát và nâng cao chất lượng sản phẩm cơ khí.
Từ mô hình mài đến phần mềm dự đoán độ nhám bề mặt
| Một lần mài thử có thể tốn thời gian và vật liệu, trong khi độ nhám chịu ảnh hưởng đồng thời của đá mài, vật liệu phôi và chế độ cắt. Nhóm nghiên cứu tại Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội đã xây dựng GS2020V1, phần mềm tính toán độ nhám dự đoán từ các thông số quá trình mài. Báo cáo đánh giá mô hình bằng thực nghiệm trên bốn loại thép và hai loại đá mài. |
Chủ nhiệm / nhóm nghiên cứu PGS.TS. Đỗ Đức Trung, TS.Nguyễn Văn Thiện, TS. Nguyễn Như Tùng, Ths. Nguyễn Trọng Mai, Ths. Dương Văn Đức, SV. Phạm Phong Phú, SV. Đào Mạnh Cường, SV. Trần Văn | Đơn vị Đại học Công nghiệp Hà Nội |
12,4% với đá CBN; tổng hợp 4 loại th Sai lệch trung bình giữa Ra tính toán và đo thực nghiệm | 27,7% với đá Al₂O₃; tổng hợp 4 loại Sai lệch trung bình giữa Ra tính toán và đo thực nghiệm |
Công nghệ cốt lõi
| Mô hình hóa nhám dựa trên chiều dày phoi không biến dạng — cơ sở tính Ra theo mô hình quá trình cắt khi mài. | Hệ số R hiệu chỉnh theo cặp đá mài – vật liệu — xác định từ dữ liệu thực nghiệm của các cặp khảo sát. |
| Thiết kế thực nghiệm toàn phần hai mức — khảo sát vận tốc chi tiết và chiều sâu cắt. | Phần mềm Windows Forms viết bằng C# (Visual Studio 2010) — giao diện nhập thông số và hiển thị kết quả dự đoán |

Luồng dự đoán nhám khi mài
Thay vì chỉ dựa vào thử nghiệm cho từng tổ hợp, nghiên cứu xây dựng thuật giải từ mô hình quá trình cắt của các hạt mài. Một đại lượng trung gian là chiều dày phoi không biến dạng; mô hình kết hợp đại lượng này với thông số đá mài, phôi và chế độ gia công để tính độ nhám Ra. Hệ số R hiệu chỉnh được xác định theo từng cặp đá mài – vật liệu từ dữ liệu thực nghiệm.
Phần mềm được viết bằng C# trên Visual Studio 2010. Người dùng chọn kiểu mài, khai báo thông số đá, vật liệu phôi và chế độ cắt; chương trình tính và hiển thị giá trị Ra dự đoán cùng đồ thị. Báo cáo mô tả ba kiểu trong giao diện, nhưng phạm vi nghiên cứu và kiểm chứng tập trung vào mài phẳng chạy dao dọc, không chạy dao ngang.

Các kiểu mài trong phần mềm
Nhóm nghiên cứu thử mài thép SKD11, SUJ2, 3X13 và C45 bằng đá CBN HY-180x13x31.75-100# và đá oxit nhôm 36A60LV. Độ nhám sau gia công được đo bằng thiết bị Mitutoyo SJ-201. Mỗi cặp đá – vật liệu được khảo sát ở bốn tổ hợp vận tốc chi tiết và chiều sâu cắt trong điều kiện thí nghiệm nêu tại báo cáo.
Khi so sánh giá trị phần mềm tính với kết quả đo trong các tổ hợp này, báo cáo nêu sai lệch trung bình 12,4% với đá CBN và 27,7% với đá Al₂O₃. Đây là kết quả đánh giá trong bộ điều kiện nghiên cứu, không phải cam kết sai số cho mọi máy, vật liệu hay chế độ mài. Các hệ số R cũng chỉ được xây dựng cho những cặp vật liệu – đá đã khảo sát.

Độ nhám Ra thực nghiệm và giá trị tính toán theo mô hình với SKD11 mài bằng đá CBN, tại R = 0,471 (Bảng 3.5, tr. 48).
Công cụ hướng tới hỗ trợ ước lượng độ nhám trước khi gia công thử, qua đó có thể giúp giảm thời gian điều chỉnh và số lần thử trong những điều kiện phù hợp với mô hình. Báo cáo đề cập khả năng ứng dụng, đào tạo và nghiên cứu; không cung cấp bằng chứng triển khai tại cơ sở sản xuất hay thương mại hóa.
Hiện phạm vi đã nghiên cứu còn giới hạn ở mài phẳng, bốn loại thép và hai loại đá. Báo cáo đề xuất các nghiên cứu tiếp theo bổ sung ảnh hưởng của chạy dao ngang, sửa đá và dung dịch trơn nguội để mở rộng khả năng dự đoán.
Công bố khoa học liên quan
A study on surface roughness of workpiece when grinding SKD11 and SUJ2 steels using Al2O3 and CBN wheels
MATEC Web of Conferences, 2019 • DOI: 10.1051/matecconf/201928801001
A Study on Prediction of Grinding Surface Roughness
Conference paper, 2020 • DOI: 10.1007/978-3-030-64719-3_13
Prediction of Surface Roughness When Surface Grinding C45 Steel Using CBN Grinding Wheel
Universal Journal of M echanical Engineering, 2020 • DOI: 10.13189/ujme.2020.080203
KHÁM PHÁ THÊM Từ sản phẩm đến không gian nghiên cứu liên quan Thông tin nhà nghiên cứu PGS.TS Đỗ Đức Trung Đơn vị công tác: Khoa Công nghệ Cơ khí, Trường Cơ khí – Ô tô Hướng nghiên cứu: Công nghệ gia công cơ khí chính xác; mô hình hóa, mô phỏng và phát triển phần mềm dự đoán chất lượng bề mặt trong quá trình gia công. Đơn vị của sản phẩm: Đại học Công nghiệp Hà Nội Hướng nghiên cứu của sản phẩm: Đề tài nghiên cứu khoa học, Nhám bề mặt, Phần mềm Liên kết học thuật tham khảo Nghiên cứu liên quan và công cụ tra cứu |
Thứ Tư, 15:42 04/11/2026
Copyright © 2018 Hanoi University of Industry.