[GÓC TƯ VẤN]: CÁCH TRÍCH DẪN NGUỒN TRONG POSTER VÀ SLIDE HỌC THUẬT

Khi chuẩn bị slide báo cáo, seminar, poster hội nghị hoặc bài bảo vệ khóa luận, sinh viên và giảng viên nên lập danh sách tài liệu tham khảo ngay từ đầu để thuận tiện cho việc trích dẫn sau này. Việc sử dụng các phần mềm quản lý tài liệu cũng giúp quá trình chuẩn bị bài trình bày diễn ra thuận lợi hơn.

Vấn đề bạn đọc thường gặp?

Trong quá trình học tập và nghiên cứu, sinh viên và giảng viên thường sử dụng poster học thuật và slide trình chiếu để trình bày kết quả nghiên cứu, báo cáo môn học, tham gia seminar hoặc hội nghị khoa học. Đây là những hình thức trình bày ngắn gọn, trực quan và dễ tiếp cận đối với người nghe.

Tuy nhiên, nhiều người vẫn băn khoăn liệu các hình thức trình bày này có cần trích dẫn nguồn tài liệu giống như bài báo khoa học hay khóa luận hay không. Không ít trường hợp trong poster hoặc slide chỉ ghi chung chung “Nguồn: Internet”, hoặc sử dụng hình ảnh, số liệu từ tài liệu khác mà không ghi rõ nguồn.

Những cách trình bày như vậy có thể làm giảm tính minh bạch và độ tin cậy học thuật của bài trình bày. Vì vậy, việc hiểu và áp dụng đúng cách trích dẫn nguồn trong poster và slide là một kỹ năng cần thiết đối với sinh viên và giảng viên.

Vì sao trích dẫn nguồn trong poster và slide là quan trọng?

Mặc dù poster và slide thường có dung lượng ngắn hơn so với bài viết học thuật, nhưng chúng vẫn là sản phẩm học thuật nếu được sử dụng trong môi trường đại học, nghiên cứu hoặc hội nghị khoa học. Khi người trình bày sử dụng số liệu, hình ảnh hoặc ý tưởng từ các tài liệu khác, việc ghi nguồn là cần thiết để đảm bảo tính minh bạch của thông tin.

Trích dẫn nguồn giúp:

- Tôn trọng quyền tác giả của các công trình đã công bố

- Tăng độ tin cậy khoa học cho bài trình bày

- Cho phép người xem tìm lại tài liệu gốc nếu muốn đọc sâu hơn

- Thể hiện chuẩn mực và đạo đức học thuật trong nghiên cứu

So với bài báo khoa học, cách trích dẫn trong poster hoặc slide thường ngắn gọn và linh hoạt hơn, nhưng vẫn cần đảm bảo người đọc có thể nhận biết được nguồn tài liệu.

Giải pháp cụ thể: Cách trích dẫn nguồn trong poster và slide

Dưới đây là một số bước đơn giản giúp sinh viên và giảng viên áp dụng việc trích dẫn nguồn hiệu quả khi chuẩn bị poster hoặc slide học thuật.

Bước 1: Xác định nội dung cần trích dẫn

Trước khi thiết kế poster hoặc slide, hãy xác định những thông tin nào được lấy từ tài liệu bên ngoài. Các nội dung như số liệu thống kê, biểu đồ, bảng dữ liệu, hình ảnh, bản đồ hoặc ý tưởng từ bài báo khoa học đều cần ghi nguồn.

Ngược lại, những kết quả do chính bạn thực hiện, phân tích hoặc tổng hợp từ nghiên cứu của mình thường không cần trích dẫn. Việc phân biệt rõ nguồn thông tin giúp tránh thiếu sót khi hoàn thiện bài trình bày.

Bước 2: Sử dụng trích dẫn ngắn gọn trong nội dung slide

Do không gian của slide và poster có hạn, trích dẫn thường được trình bày ở dạng rút gọn. Ví dụ:

- (Nguyen, 2022)

- (Tran & Le, 2021)

- [3]

Trích dẫn có thể đặt ở cuối câu, góc dưới của slide hoặc ngay cạnh thông tin được sử dụng. Cách trình bày này giúp người xem nhận biết nguồn thông tin mà không làm rối bố cục tổng thể.

Bước 3: Ghi nguồn trực tiếp dưới hình ảnh, bảng hoặc biểu đồ

Khi sử dụng hình ảnh, biểu đồ hoặc bảng dữ liệu từ tài liệu khác, nên ghi nguồn ngay dưới hình hoặc bảng. Ví dụ:

Nguồn: Tran & Le (2021) hoặc Source: World Health Organization, 2023

Việc đặt nguồn ngay dưới hình giúp người xem dễ dàng nhận biết xuất xứ của dữ liệu và tránh hiểu nhầm rằng hình ảnh do người trình bày tự tạo.

Bước 4: Chuẩn bị danh mục tài liệu tham khảo

Ở cuối bài trình bày, nên có một slide dành cho tài liệu tham khảo. Đối với poster học thuật, danh mục này thường được đặt ở một góc phía dưới của poster.

Danh mục tài liệu cần ghi đầy đủ thông tin cơ bản như:

- Tên tác giả

- Năm xuất bản

- Tên bài báo hoặc sách

- Tên tạp chí hoặc nhà xuất bản

Phần tài liệu tham khảo giúp người xem có thể tìm lại nguồn tài liệu gốc nếu muốn tìm hiểu thêm.

Bước 5: Sử dụng công cụ quản lý trích dẫn

Để tạo trích dẫn nhanh và chính xác, người học có thể sử dụng các công cụ quản lý tài liệu tham khảo như:

- Zotero

- Mendeley

- EndNote

Các phần mềm này cho phép lưu trữ bài báo, quản lý tài liệu PDF và tự động tạo trích dẫn theo nhiều chuẩn khác nhau như APA, IEEE hoặc Vancouver. Việc sử dụng công cụ quản lý tài liệu không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn hạn chế sai sót khi trích dẫn.

Bước 6: Kiểm tra lại trước khi trình bày

Trước khi hoàn thiện poster hoặc slide, nên rà soát lại toàn bộ nội dung để đảm bảo rằng mọi dữ liệu, hình ảnh và thông tin từ nguồn bên ngoài đều đã được trích dẫn.

Đồng thời cần kiểm tra xem chuẩn trích dẫn có được sử dụng thống nhất trong toàn bộ bài trình bày hay chưa. Một bước kiểm tra đơn giản trước khi trình bày sẽ giúp bài báo cáo trở nên rõ ràng và chuyên nghiệp hơn.

Gợi ý áp dụng và hỗ trợ từ thư viện

Khi chuẩn bị slide báo cáo, seminar, poster hội nghị hoặc bài bảo vệ khóa luận, sinh viên và giảng viên nên lập danh sách tài liệu tham khảo ngay từ đầu để thuận tiện cho việc trích dẫn sau này. Việc sử dụng các phần mềm quản lý tài liệu cũng giúp quá trình chuẩn bị bài trình bày diễn ra thuận lợi hơn.

Trong trường hợp cần tìm hiểu thêm về chuẩn trích dẫn học thuật, cách sử dụng phần mềm quản lý tài liệu hoặc cách tìm nguồn dữ liệu đáng tin cậy, bạn đọc có thể liên hệ cán bộ thư viện để được hỗ trợ. Thư viện thường cung cấp các buổi hướng dẫn ngắn về kỹ năng tìm kiếm thông tin, sử dụng công cụ trích dẫn và quản lý tài liệu nghiên cứu.

Việc trích dẫn nguồn đúng cách không chỉ giúp bài trình bày trở nên minh bạch và đáng tin cậy, mà còn góp phần hình thành thói quen học thuật nghiêm túc trong quá trình học tập và nghiên cứu.

[GÓC TƯ VẤN] – Nơi chia sẻ những điều nhỏ, nhưng giúp bạn học tốt hơn mỗi ngày.

Thư viện ĐH Công nghiệp Hà Nội – lic.haui.edu.vn

Thu Hòa