[GÓC TƯ VẤN] ỨNG DỤNG AI VÀ CANVA TRONG THIẾT KẾ SẢN PHẨM HỌC TẬP

Trong học tập, giảng dạy và nghiên cứu, sinh viên và giảng viên thường cần chuyển nội dung từ giáo trình, sách chuyên khảo hoặc bài báo khoa học thành poster, bài trình chiếu hay sơ đồ tư duy. Khó khăn không chỉ nằm ở việc trình bày đẹp mắt mà còn ở cách chọn lọc thông tin, xác định ý chính và bảo đảm nội dung chính xác.

AI có thể hỗ trợ gợi ý, tóm tắt và sắp xếp nội dung; Canva hỗ trợ trình bày thông tin bằng hình ảnh và bố cục trực quan. Tuy nhiên, để tạo ra sản phẩm học tập có giá trị, người học cần kết hợp các công cụ này với việc lựa chọn tài liệu phù hợp, kiểm chứng thông tin và trích dẫn nguồn đầy đủ.

Dưới đây là quy trình 5 bước giúp bạn thực hiện công việc đó.

Bước 1. Xác định mục đích và lựa chọn sản phẩm

Trước tiên, hãy xác định bạn cần làm sản phẩm để làm gì: hệ thống hóa kiến thức, trình bày kết quả học tập, thuyết trình chuyên đề hay hỗ trợ ôn tập. Mục đích sẽ quyết định loại sản phẩm, lượng thông tin và cách trình bày.

• Poster: Phù hợp để trình bày một chủ đề với những thông tin chính, ngắn gọn.
• Bài trình chiếu: Phù hợp để giải thích nội dung theo trình tự, kết hợp lời trình bày và hình ảnh.
• Sơ đồ tư duy: Phù hợp để hệ thống hóa các khái niệm, ý chính và mối liên hệ giữa chúng.

Ví dụ, nếu cần hệ thống hóa kiến thức về các yếu tố liên quan đến kết quả học tập của sinh viên, bạn có thể chọn sơ đồ tư duy để thể hiện chủ đề trung tâm và các nhóm nội dung chính.

Bước 2. Tìm kiếm và chọn lọc tài liệu

Chất lượng sản phẩm phụ thuộc trước hết vào chất lượng tài liệu đầu vào. Bạn nên ưu tiên giáo trình, sách chuyên khảo, bài báo khoa học và các nguồn phù hợp với yêu cầu học tập hoặc nghiên cứu.

Thực hiện theo các bước sau:

1. Xác định chủ đề và từ khóa tìm kiếm.
2. Tìm tài liệu qua danh mục tra cứu trực tuyến của thư viện, các công cụ tìm kiếm học thuật hoặc nguồn tài liệu phù hợp khác.
3. Đọc phần liên quan, chọn những thông tin trực tiếp phục vụ mục đích của sản phẩm.
4. Ghi lại tên tác giả, năm xuất bản, tên tài liệu và thông tin cần thiết để trích dẫn.
5. Phân biệt nội dung được tài liệu xác nhận với nhận xét hoặc suy luận của bản thân.

Không nên đưa toàn bộ nội dung tài liệu vào công cụ AI. Hãy chọn phần cần thiết, đồng thời tuân thủ quy định về bản quyền, bảo mật và sử dụng tài liệu của cơ sở đào tạo.

Bước 3. Sử dụng AI để xây dựng dàn ý và kiểm chứng thông tin

Sau khi chọn được tài liệu, bạn có thể sử dụng AI để gợi ý tiêu đề, nhóm ý chính hoặc dàn ý cho sản phẩm. Để hạn chế việc công cụ tự bổ sung thông tin, hãy nêu rõ yêu cầu và cung cấp nội dung đầu vào cụ thể.

Câu lệnh gợi ý:

“Dựa trên nội dung tài liệu dưới đây, hãy đề xuất dàn ý cho một sản phẩm học tập dành cho sinh viên đại học. Xác định chủ đề trung tâm và các ý chính; mỗi ý sử dụng từ khóa ngắn gọn, dễ hiểu. Chỉ sử dụng thông tin có trong tài liệu, không tự bổ sung số liệu hoặc kết luận. Đánh dấu nội dung cần kiểm tra thêm. Không tự tạo tên tác giả, tên tài liệu hoặc thông tin trích dẫn.”

Sau khi nhận được kết quả, bạn cần đối chiếu từng ý với tài liệu gốc:

• Nội dung có thực sự xuất hiện trong tài liệu không?
• Cách diễn đạt có làm thay đổi ý nghĩa ban đầu không?
• Có số liệu, kết luận hoặc thông tin nào do AI tự bổ sung không?
• Thông tin trích dẫn có chính xác và đầy đủ không?

Nếu phát hiện nội dung chưa có căn cứ, hãy xóa, chỉnh sửa hoặc tìm thêm tài liệu để xác minh. Không sử dụng một nhận định chỉ vì AI trình bày mạch lạc hoặc có vẻ thuyết phục.

Ví dụ thực hành: Từ tài liệu gốc đến dàn ý đã kiểm tra

Giả sử bạn cần làm sơ đồ tư duy với chủ đề Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả học tập của sinh viên. Để minh họa cách thực hiện, sử dụng đoạn văn giả định sau:

Kết quả học tập của sinh viên có thể liên quan đến phương pháp học tập, môi trường học tập và sự hỗ trợ từ giảng viên, bạn học. Việc chủ động học tập, có không gian học phù hợp và nhận được sự hướng dẫn khi cần thiết là những nội dung cần xem xét khi tìm hiểu vấn đề này.

Lưu ý: Đoạn văn trên chỉ là dữ liệu minh họa, không phải trích dẫn từ một tài liệu nghiên cứu có thật.

Sau khi đưa đoạn văn vào AI cùng câu lệnh ở trên, bạn có thể nhận được dàn ý gợi ý gồm ba nhánh:

• Phương pháp học tập: Chủ động học tập.
• Môi trường học tập: Không gian học phù hợp.
• Sự hỗ trợ: Giảng viên và bạn học.

Trước khi sử dụng, hãy kiểm tra xem ba nhánh và các từ khóa có đúng với đoạn văn đầu vào không. Trong ví dụ này, không nên tự thêm các nhận định như “yếu tố quan trọng nhất” hoặc đưa ra tỷ lệ ảnh hưởng, bởi đoạn văn không cung cấp căn cứ cho những kết luận đó.

Dàn ý trên chỉ được xem là bản đã kiểm tra trong phạm vi đoạn văn giả định. Khi thực hiện bài tập thật, bạn cần thay bằng nội dung từ tài liệu đã chọn, kiểm tra lại ý nghĩa và ghi nguồn chính xác.

Bước 4. Sử dụng Canva để thiết kế sản phẩm trực quan

Khi đã có dàn ý được kiểm tra, hãy lựa chọn cách trình bày phù hợp với mục đích và lượng thông tin. Canva có thể hỗ trợ bạn tổ chức nội dung bằng bố cục, chữ, hình ảnh và các thành phần trực quan.

Với ví dụ ở Bước 3, bạn có thể triển khai như sau:

• Nếu làm poster: Đặt chủ đề “Các yếu tố liên quan đến kết quả học tập của sinh viên” ở vị trí nổi bật; trình bày ba nhóm nội dung bằng các khối riêng biệt; bố trí thông tin nguồn ở cuối sản phẩm.
• Nếu làm bài trình chiếu: Dùng trang đầu để giới thiệu chủ đề, trang tiếp theo trình bày ba nhóm nội dung và phần cuối ghi nguồn tài liệu. Có thể bổ sung giải thích từ tài liệu gốc khi cần.
• Nếu làm sơ đồ tư duy: Đặt chủ đề ở trung tâm, nối ba nhánh chính và sử dụng từ khóa ngắn gọn để thể hiện các nhóm nội dung.

Trong quá trình thiết kế, bạn nên lưu ý:

1. Ưu tiên nội dung chính, tránh đưa quá nhiều chữ lên một trang.
2. Sử dụng tiêu đề, cỡ chữ và cách sắp xếp nhất quán để người đọc dễ theo dõi.
3. Chỉ sử dụng hình ảnh, biểu tượng và tài nguyên phù hợp với nội dung.
4. Kiểm tra điều kiện sử dụng của mẫu thiết kế, hình ảnh và các tài nguyên được lựa chọn; không mặc định mọi tài nguyên đều được sử dụng không giới hạn.
5. Ghi nguồn tài liệu theo yêu cầu học thuật và quy định của cơ sở đào tạo.

Không nên để việc trang trí làm thay đổi hoặc che khuất nội dung chuyên môn. Nếu một hình ảnh hoặc chi tiết thiết kế khiến người đọc hiểu sai thông tin, hãy thay đổi hoặc loại bỏ chi tiết đó.

Bước 5. Kiểm tra và hoàn thiện sản phẩm

Trước khi nộp bài, thuyết trình hoặc chia sẻ sản phẩm, hãy sử dụng bảng kiểm sau:

• Nội dung phù hợp với mục đích và yêu cầu của bài tập.
• Các ý chính và số liệu (nếu có) đã được đối chiếu với tài liệu gốc.
• Không còn nhận định do AI tự bổ sung mà chưa được xác minh.
• Tiêu đề, từ khóa và cách diễn đạt rõ ràng, dễ hiểu.
• Lỗi chính tả, bố cục và hình ảnh đã được rà soát.
• Nguồn tài liệu được ghi chính xác, đầy đủ theo yêu cầu.
• Hình ảnh, mẫu thiết kế và các tài nguyên khác được sử dụng đúng điều kiện.
• Sản phẩm đáp ứng quy định của cơ sở đào tạo về sử dụng AI và liêm chính học thuật.

Nếu chưa chắc chắn về một nhận định, hãy quay lại tài liệu gốc hoặc tìm thêm nguồn đáng tin cậy để kiểm tra. Đừng coi việc AI tạo ra câu trả lời hay việc sản phẩm có hình thức đẹp là bằng chứng cho thấy nội dung đã chính xác.

Thư viện HaUI có thể hỗ trợ bạn

Khi cần tìm tài liệu cho bài tập, thuyết trình hoặc nghiên cứu, bạn có thể tham khảo Hướng dẫn sử dụng Thư viện HaUI để tìm hiểu thông tin hướng dẫn sử dụng thư viện.

Bạn nên chuẩn bị trước chủ đề, từ khóa và loại tài liệu cần tìm để việc tra cứu thuận lợi hơn. Nếu cần làm rõ cách tìm kiếm tài liệu trong phạm vi nguồn lực và dịch vụ thư viện, hãy liên hệ Thư viện HaUI qua kênh thông tin chính thức để được hướng dẫn phù hợp.

Website Thư viện HaUI: https://lic.haui.edu.vn/vn/

OPAC – Hệ thống tra cứu tài liệu: https://lib.haui.edu.vn/Opac80/Index.aspx

Fanpage Thư viện HaUI: https://www.facebook.com/LIC.HAUI.EDU.VN

Hotline/Zalo: 058.485.6688

Lời kết

Kết hợp AI và Canva có thể giúp việc tổ chức, trình bày kiến thức trở nên thuận tiện hơn. Tuy nhiên, sản phẩm học tập chỉ thực sự có giá trị khi được xây dựng từ tài liệu phù hợp, thông tin đã kiểm chứng và nguồn trích dẫn rõ ràng.

Hãy bắt đầu từ một chủ đề cụ thể, chọn tài liệu đáng tin cậy và thực hiện lần lượt năm bước: xác định mục đích – chọn lọc tài liệu – xây dựng dàn ý – thiết kế sản phẩm – kiểm tra và hoàn thiện. AI và Canva là công cụ hỗ trợ; người học vẫn là người chịu trách nhiệm về nội dung và sản phẩm cuối cùng.

[GÓC TƯ VẤN] – Nơi chia sẻ những điều nhỏ, nhưng giúp bạn học tốt hơn mỗi ngày.

Thu Hòa

Thư viện ĐH Công nghiệp Hà Nội – lic.haui.edu.vn