Tháng Bảy – Khắc ghi đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, gìn giữ ký ức dân tộc trong từng trang sách

Mỗi độ tháng Bảy về, trên khắp mọi miền Tổ quốc lại rực đỏ màu cờ, sắc hoa và những ngọn nến tri ân. Đó là thời khắc hàng triệu trái tim Việt Nam cùng hướng về Ngày Thương binh – Liệt sĩ (27/7) với lòng biết ơn sâu sắc đối với các Anh hùng liệt sĩ, các Mẹ Việt Nam Anh hùng, thương binh, bệnh binh, người có công với cách mạng và các gia đình đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc. Trải qua gần tám thập kỷ kể từ khi Ngày Thương binh toàn quốc được Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định tổ chức lần đầu vào năm 1947, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” đã trở thành một giá trị bền vững, thấm sâu trong đời sống chính trị, văn hóa và tinh thần của dân tộc Việt Nam.

Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc là bản anh hùng ca được viết bằng mồ hôi, nước mắt và máu của biết bao thế hệ. Từ những cuộc kháng chiến giành độc lập dân tộc đến sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, hàng triệu người con ưu tú đã hiến dâng tuổi thanh xuân, thậm chí cả cuộc đời mình để đất nước có được hòa bình, thống nhất và phát triển như hôm nay. Có những người đã nằm lại nơi chiến trường, tên tuổi hòa vào đất mẹ; có những người trở về mang trên mình thương tật suốt đời; có những người mẹ tiễn chồng, tiễn con ra trận rồi lặng lẽ sống trọn phần đời còn lại với nỗi nhớ khôn nguôi. Những hy sinh ấy đã trở thành nền móng cho nền độc lập, chủ quyền và sự phát triển của đất nước.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ là những người có công với Tổ quốc, với nhân dân. Vì vậy, bổn phận của chúng ta là phải biết ơn, phải thương yêu và giúp đỡ họ.” Lời dạy ấy không chỉ là tình cảm mà còn là phương châm hành động xuyên suốt của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội trong công tác chăm lo người có công với cách mạng. Những năm qua, hệ thống chính sách ưu đãi người có công không ngừng được hoàn thiện; phong trào “Đền ơn đáp nghĩa”, xây dựng nhà tình nghĩa, phụng dưỡng Mẹ Việt Nam Anh hùng, chăm sóc thương binh, bệnh binh đã trở thành nét đẹp nhân văn, thể hiện truyền thống nghĩa tình của dân tộc.

Tuy nhiên, tri ân không chỉ được thể hiện bằng những hoạt động thăm hỏi, tặng quà hay những nghi lễ tưởng niệm trang trọng trong dịp 27/7. Điều quan trọng hơn là làm sao để những giá trị lịch sử, tinh thần yêu nước và sự hy sinh cao cả của các thế hệ đi trước tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và truyền lại cho các thế hệ mai sau. Trong bối cảnh đó, thư viện giữ một vai trò đặc biệt.

Nếu bảo tàng lưu giữ hiện vật thì thư viện lưu giữ ký ức bằng tri thức. Mỗi cuốn sách, mỗi trang tư liệu, mỗi bức ảnh, mỗi tờ báo, mỗi hồi ký hay nhật ký chiến trường đều là những chứng nhân lịch sử, ghi lại chân thực hành trình đấu tranh cách mạng của dân tộc. Đó không chỉ là nguồn tư liệu phục vụ nghiên cứu mà còn là chiếc cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giúp thế hệ hôm nay hiểu rõ hơn giá trị của hòa bình, độc lập và tự do.

Trong các thư viện trên cả nước, hàng vạn tài liệu về lịch sử Đảng, lịch sử quân đội, các cuộc kháng chiến, thân thế và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, hồi ký của các tướng lĩnh, nhật ký của các chiến sĩ, những câu chuyện về Mẹ Việt Nam Anh hùng, thương binh, bệnh binh và người có công với cách mạng đang được lưu giữ, bảo quản và từng bước số hóa. Mỗi tài liệu không chỉ mang giá trị học thuật mà còn chứa đựng những bài học sâu sắc về lòng yêu nước, ý chí độc lập, tinh thần đoàn kết và khát vọng hòa bình.

Trong kỷ nguyên số, vai trò của thư viện càng được mở rộng. Không chỉ bảo tồn tài liệu truyền thống, các thư viện đang tích cực số hóa di sản tư liệu, xây dựng thư viện số, phát triển các bộ sưu tập chuyên đề về lịch sử, cách mạng và biển đảo, giúp người đọc có thể tiếp cận nguồn tri thức mọi lúc, mọi nơi. Công nghệ số không làm mờ đi ký ức lịch sử mà ngược lại, tạo điều kiện để những giá trị ấy được lan tỏa sâu rộng hơn tới cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Đối với các thư viện đại học, nhiệm vụ ấy càng có ý nghĩa quan trọng. Bên cạnh việc cung cấp học liệu phục vụ đào tạo và nghiên cứu, thư viện còn là không gian giáo dục truyền thống, nuôi dưỡng lý tưởng cách mạng, bồi đắp bản lĩnh chính trị và trách nhiệm công dân cho sinh viên. Những triển lãm sách chuyên đề, không gian trưng bày tư liệu, hoạt động giới thiệu sách, tọa đàm lịch sử hay các bộ sưu tập số về các cuộc kháng chiến đều góp phần đưa lịch sử đến gần hơn với người học bằng những hình thức sinh động, hiện đại.

Tại Trung tâm Thông tin – Thư viện, Đại học Công nghiệp Hà Nội, nhiều tài liệu về lịch sử dân tộc, lịch sử Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, các cuộc kháng chiến, biển đảo Việt Nam và những tấm gương anh hùng cách mạng đang được lưu giữ, bảo quản và chia sẻ tới bạn đọc. Đây không chỉ là nguồn tư liệu phục vụ học tập, giảng dạy và nghiên cứu khoa học mà còn góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm của cán bộ, giảng viên, sinh viên đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Tri ân còn là trách nhiệm của những người làm công tác thông tin – thư viện trong việc gìn giữ sự thật lịch sử. Mỗi tài liệu được bảo quản cẩn trọng, mỗi cuốn sách được số hóa, mỗi dữ liệu được tổ chức khoa học và mỗi triển lãm được xây dựng công phu đều góp phần bảo vệ ký ức dân tộc trước sự mai một của thời gian. Đó là sự tri ân bằng hành động, bằng lao động thầm lặng nhưng bền bỉ, để những câu chuyện về lòng yêu nước, về sự hy sinh và cống hiến không bao giờ bị lãng quên.

Kỷ niệm Ngày Thương binh – Liệt sĩ không chỉ để nhớ về quá khứ mà còn để nhắc nhở mỗi người về trách nhiệm đối với hiện tại và tương lai. Lòng biết ơn chân thành nhất chính là tiếp tục xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh; giữ gìn độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ; không ngừng học tập, lao động, sáng tạo để xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ cha anh.

Tháng Bảy lại về, những nén hương được thắp lên tại các nghĩa trang liệt sĩ, những bó hoa được dâng trước tượng đài Tổ quốc ghi công và những trang sách lịch sử tiếp tục được mở ra trong các thư viện. Mỗi ngọn nến tri ân rồi sẽ tắt theo thời gian, nhưng ánh sáng của ký ức, của lịch sử và của lòng biết ơn phải luôn được gìn giữ, bồi đắp và truyền tiếp qua từng thế hệ. Đó không chỉ là đạo lý của dân tộc Việt Nam mà còn là sức mạnh tinh thần để đất nước vững bước trên con đường phát triển, hội nhập và trường tồn. Trong hành trình ấy, thư viện sẽ mãi là người gìn giữ ký ức của dân tộc, bảo tồn di sản tri thức và lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa, cách mạng, để quá khứ anh hùng luôn soi sáng hiện tại và truyền cảm hứng cho tương lai.

Bạn đọc có thể tìm đọc tại Trung tâm Thông tin – Thư viện, Đại học Công nghiệp Hà Nội các tác phẩm giàu giá trị lịch sử và nhân văn như:Nhật ký Đặng Thùy Trâm (Đặng Thùy Trâm), Mãi mãi tuổi hai mươi (Nguyễn Văn Thạc), Nhật ký Vũ Xuân (Vũ Xuân) và Sống để yêu thương và dâng hiến (Hoàng Kim Giao) và nhiều tác phẩm khác nữa. Những trang sách không chỉ tái hiện chân thực những năm tháng chiến tranh mà còn truyền tải lý tưởng sống, tinh thần cống hiến và khát vọng hòa bình của một thế hệ đã hiến dâng tuổi xuân cho độc lập, tự do của dân tộc.